لیزر پرتوان و لیزر کم‌توان هر دو در فیزیوتراپی برای کاهش درد و التهاب به کار می‌روند، ولی توان، عمق اثر و مدت هر جلسه‌ی آن‌ها فرق دارد. این مطلب تفاوت این دو، شواهد علمی هر کدام و اینکه فیزیوتراپیست کدام را برای چه مشکلی انتخاب می‌کند توضیح می‌دهد.
تفاوت اصلی لیزر پرتوان و کم‌توان
| ویژگی | لیزر کم‌توان | لیزر پرتوان |
|---|---|---|
| توان خروجی | معمولاً کمتر از نیم وات | بیشتر از نیم وات؛ دستگاه کلینیک همگام تا ۱۵ وات |
| حس هنگام درمان | معمولاً بدون حس گرما | گرمای ملایم |
| سطح و عمق درمان | نواحی کوچک و سطحی‌تر | نواحی بزرگ‌تر و بافت‌های عمقی‌تر |
| مدت تابش | برای رساندن همان انرژی، طولانی‌تر | کوتاه‌تر |
در هر دو روش، نور لیزر جذب بافت می‌شود و هدف، کم‌کردن درد و التهاب است. لیزر کم‌توان اثر حرارتی ندارد. لیزر پرتوان انرژی بیشتری را در زمان کوتاه‌تر می‌رساند و به همین دلیل برای نواحی بزرگ و عمقی مثل کمر، لگن و زانو عملی‌تر است.
شواهد علمی چه می‌گویند؟
در یک کارآزمایی تصادفی روی ۵۳ مرد مبتلا به آرتروز زانو، هر دو نوع لیزر همراه با تمرین مقایسه شدند و گروه لیزر پرتوان در درد و عملکرد نتیجه‌ی بهتری داشت. [۱] این مطالعه کوچک بود و مقدار انرژی دو گروه برابر نبود، پس نمی‌توان از آن نتیجه‌ی قطعی گرفت.
یک فراتحلیل در سال ۲۰۱۸ نشان داد لیزر پرتوان در کمردرد و گردن‌درد، درد و ناتوانی را نسبت به گروه کنترل بهتر کرده است. [۲] مرور تازه‌تری در سال ۲۰۲۳ هم اثر آن را بر درد و عملکرد بررسی کرده و تأکید کرده که کارآزمایی‌های دقیق‌تری لازم است. [۳]
جمع‌بندی: لیزر، چه پرتوان و چه کم‌توان، درمان کمکی است و در کنار تمرین‌درمانی بهترین نتیجه را می‌دهد.
کدام لیزر برای چه مشکلی انتخاب می‌شود؟
- لیزر پرتوان: دردهای کمر و گردن، سیاتیک، آرتروز زانو، درد شانه و لگن و نواحی عضلانی بزرگ.
- لیزر کم‌توان: نواحی کوچک و سطحی مثل مچ دست، انگشتان، آرنج و تاندون‌های نزدیک به پوست.
انتخاب نهایی با فیزیوتراپیست است و به محل درد، عمق بافت، حاد یا مزمن بودن مشکل و وضعیت پوست بستگی دارد. تعداد جلسات هم ثابت نیست و بعد از چند جلسه بر اساس پاسخ بدن بازبینی می‌شود.
نکات ایمنی و موارد منع
- در جلسه‌ی لیزر، بیمار و درمانگر عینک محافظ می‌زنند و لیزر هرگز به چشم تابانده نمی‌شود.
- روی محل تومور یا ضایعه‌ی مشکوک و روی شکم در بارداری استفاده نمی‌شود.
- اگر حس گرما در پوست کم شده است (مثلاً در بعضی بیماران دیابتی)، برای لیزر پرتوان احتیاط بیشتری لازم است.
- گرمای آزاردهنده یا سوزش را همان لحظه به درمانگر بگویید.
پرسش‌های پرتکرار
لیزر پرتوان بهتر است یا کم‌توان؟
هیچ‌کدام برای همه بهتر نیست. برای نواحی عمقی و بزرگ معمولاً پرتوان و برای نواحی کوچک و سطحی کم‌توان انتخاب می‌شود.
هزینه‌ی لیزر پرتوان و کم‌توان چقدر است؟
هزینه‌ی هر جلسه‌ی هر دو روش در صفحه‌ی تعرفه فیزیوتراپی ۱۴۰۵ آمده است.
دستگاه لیزر پرتوان کلینیک چیست؟
دستگاه لیزر پرتوان نوین ۱۵ وات. مشخصات و کاربردهای آن را در صفحه‌ی لیزر پرتوان در فیزیوتراپی ببینید.
منابع و بازبینی
- Kheshie AR و همکاران، لیزر پرتوان در برابر کم‌توان در آرتروز زانو، Lasers in Medical Science 2014
- Song HJ و همکاران، اثربخشی لیزر پرتوان در اختلالات عضلانی‌اسکلتی: فراتحلیل، Medicine 2018
- Arroyo-Fernández R و همکاران، لیزر پرتوان در اختلالات عضلانی‌اسکلتی: مرور نظام‌مند، Journal of Clinical Medicine 2023
بازبینی علمی: علیرضا عافیت طلب، فیزیوتراپیست (شماره نظام ف-۶۳۴۴) | آخرین بازبینی: آبان ۱۴۰۵. این مطلب آموزشی است و جای معاینه و تشخیص حضوری را نمی‌گیرد. کلینیک فیزیوتراپی همگام، اندیشه فاز یک؛ نوبت‌دهی: ۰۲۱۶۵۵۰۰۵۵۵
